Stalin’in Ölümü

Orijinal adıyla “The Death of Stalin” SSCB lideri Stalin’in öldüğü günü anlatan bir filmdir.

Gerçek ismi farklı olan ve “çelikten yapılmış anlamı taşıyan lakap” seçen Stalin, aslında Anadolu halkına pek yabancı değildir, Gürcü’dür.

1880 yılı civarında doğmuş, iyi bir lider ve teşkilatçı olan Stalin, aslında The Death of Stalin eserinin gerçek başkarakteri olan Beria’nın hem hemşerisi, hem de kader arkadaşıdır. Beria, Abhazya bölgesinde 19. Yüzyılın sonunda doğmuş, yönetici becerileri yüksek Ortodoks bir Laz’dır. 1930’lardan itibaren Stalin’in verdiği tüm önemli görev ve işleri hakkıyla yerine getirmiş, liyakatli bir Politbüro üyesidir.

“Stalin’in Ölümü” filmi, özelde Sovyet Komünist Rejimi’yle, genelde ise tüm otoriter, anti demokratik, tek parti ve totaliter rejimlerin eleştirisini ve hicvini yapar, dalgasını geçer ve güldürür de; seyirci bazen bir infaz sahnesini seyrederken sırıtsa bile…

Stalin kimdir?

Stalin, tarihin en ilginç ve tartışılan insanlarından biridir. Bazılarına göre bir “kahraman ve üstün bir lider”, diğerlerine göreyse “cahil ve katildir”. Lenin’in ölümünden birkaç yıl sonra 1927’de tek güç olarak SSCB’nin başına Komünist Parti Sekreteri sıfatıyla geçti ve 26 yıl boyunca tek başına yönetti. Bu süreçte 2. Dünya Savaşı oldu ve tarihin en büyük insan kayıplarının yaşandığı bu dönemden Stalin ülkesini zaferle çıkardı; elbette milyonlarca -20 milyon- vatandaşının hayatına mal olması pahasına… Burada diğer suçlama ise, Stalin’in Hitler’i tam anlamaması ve 1941 yılına kadar Nazi Almanya’sıyla muhtemel savaşa yeterince hazırlanmamış olmasıydı. Her şeye rağmen gerçekte 2. Dünya Savaşında Nazileri mağlup edenler SSCB halkları ve lider Stalin’dir.

SSCB döneminde sert devlet baskısı, şiddet ve katliamlar olduğu bir gerçektir. Bu olaylarda sorumlu olarak öne çıkan isim hep Beria olmuştur. Beria, söz konusu filmde sevimli bir tip olarak anlatılmıştır. Evet, geçmişinde her türlü kötülük yapmıştır ama o bir “emir kulu”dur; kendi başına karar verebilse “bu işleri böyle yapmayacaktır”;  film böyle demeye getirir. Beria’nın kabahati yok mudur? Vardır elbet ama sadece O, sadece “bir cinsel sapıktır”.

Film Rusya’da yasaklı

Beria, Stalin’den sonra iktidarı çok istemiştir ama yerleşik düzen ona bu imkanı vermemiştir, kazanan politbüronun diğer elemanları ve de Kruşçev olmuştur. Beria, henüz Stalin sonrası dönemin tek adamı olmadan, hatta O’nun ölümünden hemen sonra bile derhal kafasındaki siyasi planı uygulamaya koymaya çalışmıştır: Daha insani ve hukuki bir devlet. İktidarı ele geçiren Kruşçev de 3 yıl sonra, 1956’da benzer niyetlerle önce Stalin’i eleştirmiş, arkasından yumuşama politikalarını uygulamaya geçirmiştir. Beria ise tüm iç işleri bakanlığı ve milis güçlerinin kendisine bağlı olmasına rağmen, diğer politbüro üyelerinin orduyu yanlarına almaları neticesinde gerçekleşen bir darbe sonucunda yargılanmaya hacet bile duyulmadan öldürülmüştür. Eğer tarih böyle yazılmamış olsaydı, Dünya farklı bir olacaktı ve muhtemelen Gorbaçov’a hacet kalınmayacaktı.

Bir Fransız – İngiliz- Belçika ortak yapımı olan British Independent Film Awards’da 4 ödül almış bu enteresan film “insanları rencide edebileceği” gerekçesiyle Rusya’da yasaklıdır. Evet seyreden insanların bazıları rencide olabilir ama, Dünya ve halklar, demokrasiden otoriterliğe doğru meylederken en azından ibret için The Death of Stalin” filmini seyretmeleri şiddetle önerilir.

Yönetmen: Armando Iannucci

Yıl: 2018

Tür: Tarihi, Dramatik Komedi